Các kiến trúc này, vì hầu hết đã được xây dựng hoặc phục hồi trong thời kỳ Pháp thuộc (thế kỷ 19-20), nên thường biểu hiện phong cách hoà hợp Pháp - Việt. Mặt tiền thường theo phong cách Pháp và nội thất theo truyền thống Việt Nam, bên cạnh đó còn chứa đựng rất nhiều đồ cổ có giá trị nghệ thuật không kém gì so với kiến trúc như tranh tường, tác phẩm điêu khắc, chạm trổ gỗ, đồ trang trí nội thất, v.v...
Mặc dù ít phô trương hơn nhiều so với ngôi chùa bề thế hàng xóm là Chùa Bửu Quang, mặt tiền nghiêm trang của ngôi chùa này biểu lộ một ngôi chính điện đơn giản và yên tịnh lại thêm vào một sân cây cảnh tươi mát ở giữa.
Lần đầu tiên bước vào chính điện của ngôi chùa này, tôi rất kinh ngạc bởi kiệt tác chạm trổ tinh xảo mạ vàng và nhiều tác phẩm điêu khắc xưa xếp hàng dọc theo tường, đặc biệt hơn là bức tượng Phật A Di Đà ở bàn thờ chính có niên biểu thời Vua Minh Mạng (1820 -1841). Khu mộ bảo tháp của các vị sư trụ trì và chư tăng trong quá khứ dưới sự che chở của vườn tre uốn éo càng gia tăng quang cảnh cổ đại của tu viện này.
Sự khám phá bất ngờ nhất là các bức tranh tường còn tồn tại của họa sĩ Thiện Tâm, người đã dạy tôi hội họa vào giữa thập niȇn 1980 khi tôi còn ở Việt Nam. Ông là trong số những họa sĩ tài năng và sung mãn nhất chuyên môn về vẽ tranh tôn giáo cho rất nhiều chùa ở đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là ở tỉnh Đồng Tháp. Điều không may mà tôi biết được trong các chuyến thăm này là nhiều bức tranh tường của ông đã bị phá hủy trong quá trình xây dựng chùa mới và vì cho là không hợp thời trang hơn phù điêu. Ở Chùa Bửu Quang, trȇn tầng hai, toàn bộ những bức tranh tường tuyệt đẹp của họa sĩ Thiện Tâm đã không may bị quét vôi bao phủ. Tôi tin rằng người có tài năng khôi phục sẽ có thể hồi sinh lại những bức tranh tường quí giá này.
Vì lẻ địa điểm hẻo lánh và ít du khách lai vãng, đình may mắn được bảo quản tốt hơn và còn nguyên vẹn như xưa hơn so với chùa. Khác hơn so với hình thể bán Pháp bên ngoài, nội thất của ngôi đình nầy hoàn toàn theo kiến trúc truyền thống Việt Nam điển hình của thể loại này. Giống như nhiều ngôi đình khác, đình Châu Phú cũng đối mặt với con sông ở phía trước, có lẽ cho phù hợp với nguyên tắc thiết kế phong thủy.
Ngôi đình này đặc biệt khác thường là vì có nội thất giản dị, được chống đỡ bởi các cây cột cao và mảnh khảnh, tạo ra một không gian rộng và yên tĩnh, đối lập hoàn toàn với sự sang trọng điển hình của nội thất trong những ngôi đình khác do sơn son thiếp vàng rực rỡ, chạm trổ quá mức, và nhiều đồ trang trí chật chội.
Tham quan ngôi đình này gần Tết, tôi rất hài lòng khi chiêm ngưỡng sự trang trí thanh lịch, không cầu kỳ bên trong rất phù hợp với tuổi của nó; thiết kế trần thấp cũng thích hợp hơn với kích thước con người. Tuyệt vời hơn nữa là hoành phi và đồ nội thất cổ xưa đơn giản và những hàng cột trang trí liễn đối công phu. Phía sau đình đối mặt với dòng sông có khuôn viȇn nhiều bóng cây mát mẻ mang lại sự sảng khoái cho khách vãng lai.
Miêu tả thích hợp nhất về tuyến đường đến ngôi đình hẻo lánh này là một chuyến đi dạo thanh nhàn, tạo cơ hội mỹ mãn để chiêm ngưỡng vùng nông thôn Việt Nam. Chắc chắn do ít ai biết đến ngôi đình này nȇn kiến trúc thuần túy của nó vẫn còn nguyên vẹn, như là châu báu trong biển nhà bê tông bóng bảy mọc lên như nấm trên toàn Việt Nam. Nội thất ngôi đình giống như một bảo tàng đầy thân thiện. Đầu 7 hiên được chạm trổ con rồng tinh vi; đồ vật tinh tế nhất ở đây là những bức tranh cũ đầy quyến rũ thực hiện bởi bàn tay hoàn hảo của các nghệ nhân địa phương.
Những tác phẩm chạm trổ sơn son thiếp vàng hấp dẫn và các bức tranh địa phương giản dị chắc chắn sẽ để lại ấn tượng sâu sắc cho du khách. Như những ngôi đình khác, ngôi đình này cũng tổ chức lễ hội hàng năm đầy màu sắc văn hóa.
Mặt tiền phong cách Pháp của ngôi nhà che giấu nội thất phương Đông bȇn trong, và hơn nữa, biệt thự này có chức năng như một viện bảo tàng tư nhân. Kiến trúc và trang trí nội thất vẫn còn như ban đầu nhưng tinh tế hơn vì không có liễn đối và sơn son thiếp vàng rực rỡ thường thấy trong đình và chùa.
Xem bài viết đầy đủ
